Συνέντευξη στην σχολή χορού Flamenco “A Compass”

 

 

“Ας σκεφτούμε… πουά!”   

Σχολή flamenco “A Compass”

Από την Μαρία Μιχαλάκη

 

Όλοι λίγο πολύ έχουμε ακούσει για το flamenco, τον γεμάτο πάθος και δυναμικότητα ισπανικό χορό.  Λίγοι όμως ξέρουν πραγματικά τί είναι το flamenco και ακόμα λιγότεροι έχουν παρακολουθήσει από κοντά κάποια παράσταση, πόσο μάλλον έχουν χορέψει οι ίδιοι. Όποιος θέλει όμως μαθαίνει. Έτσι κι εμείς, συναντήσαμε τους πλέον ειδικούς για το θέμα, την Μαρίνα Νώτη και τον αδερφό της Κώστα, στην σχολή flamenco “a compas” στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

 

Η σχολή λειτουργεί τα τελευταία 5 χρόνια με μεγάλη επιτυχία και μετράει 3 τμήματα και περίπου 40 μαθητές καθώς και μία επαγγελματική ομάδα από 6 χορευτές, τους λεγόμενους “Hermanos” (που στα ισπανικά σημαίνει αδέρφια) με πολλές παραστάσεις στο βιογραφικό τους. Η Μαρίνα, ερωτική μετανάστρια από την Αθήνα στην Θεσσαλονίκη, με σημαντική πορεία στον χώρο και συνεργασίες με γνωστούς χορευτές και χοροδιδασκάλους όπως ο Φώτης Μεταξόπουλος και ο Φωκάς Ευαγγελινός και ιδρύτρια της σχολής “a compas”, και ο Κώστας, “αδελφικός μετανάστης” όπως χαρακτήρισε τον εαυτό του και δάσκαλος στην σχολή, μας μίλησαν για την προέλευση και την φύση του χορού και για το flamenco στην Ελλάδα.

 

  • Πως και από που ξεκίνησε το flamenco;

Μαρίνα: Το flamenco είναι ο παραδοσιακός χορός της Ανδαλουσίας. Ξεκίνησε και διαμόρφωσε το στυλ το οποίο έδωσε την βάση για να φτάσει εδώ που είναι σήμερα,  με επιρροές από τους Άραβες, λόγω της αραβικής κατοχής στην Ισπανία, από τους Εβραίους και τους τσιγγάνους. Οι τσιγγάνοι δώσανε όλα τα στοιχειά της κουλτούρας και της παράδοσης τους, γι’ αυτό και θεωρείται τσιγγάνικος χορός. Από εκεί και πέρα το flamenco από της UNESCO έχει τιμηθεί ως παγκόσμια κληρονομιά γιατί είναι κάτι ζωντανό, εξελίσσεται και το γνωρίζει όλος ο κόσμος από άκρη σ άκρη στη γη. Δεν είναι κάτι δηλαδή το οποίο έχει μια φόρμα και έχει τελειώσει εκεί, επειδή εξελίσσεται συνέχεια και μπλέκει με άλλα είδη μουσικής (αυτό το λέμε fusion) όπως με τζαζ, λάτιν, ποπ και  οποιοδήποτε άλλο είδος μουσικής. Αυτό κάνει το flamenco τόσο ιδιαίτερο και γι’ αυτό έχει τόσο φανατικούς οπαδούς. Ξεκίνησε με τον ήχο από μόνο μια κιθάρα, μια φωνή και κάποια χτυπήματα των γυμνών ποδιών στο χώμα, και έχει φτάσει να έχει φλάουτο, άρπα, βιολί, ή οποιοδήποτε άλλο μουσικό όργανο.

Κώστας: Βασικά το flamenco ξεκίνησε σαν το καθημερινό παράπονο των Ισπανών που ζούσαν έξω στους δρόμους. Δηλαδή στα κομμάτια τους μπορεί να μιλούν για την πείνα, για μια σχέση, για μια κοπέλα που γνώρισαν σε ένα μπαρ. Είναι κάτι σαν το ρεμπέτικο της Ισπανίας.

Μαρίνα: Η διαφορά είναι ότι το ρεμπέτικο έχει μόνο μια μορφή, ένα είδος χορού, ένα είδος μουσικής. Το flamenco δεν είναι έτσι. Υπάρχει το puro (=καθαρό) flamenco που είναι η αρχική μορφή, το αυθεντικό που είναι πιο “βαρύ”, υπάρχει το nuevo, το μοντέρνο δηλαδή που είναι πιο στενά ρούχα με πιο ιδιαίτερη μουσική, παντρεμένο με σύγχρονο, μπαλέτο και άλλα, και τέλος, υπάρχει και το fusion και το θεατρικό που φτιάχνεται πλέον μια παράσταση, με σκηνοθεσία με φώτα με κοστούμια, με μπαλέτο με ιστορία.

 

  • Μπορεί ο οποιοσδήποτε να χορέψει flamenco;

Μαρίνα: είναι ίσως το μοναδικό είδος χορού στο οποίο δεν έχει καμιά σημασία η φυσική κατάσταση, η ηλικία και οτιδήποτε άλλο.

Κώστας: Απλά είναι πολύ δύσκολο στην αρχή γιατί στην κουλτούρα της Ελλάδας δεν έχουμε τέτοιους ρυθμούς ώστε να κατανοήσουμε την μουσική, και δεν γνωρίζουμε την γλώσσα  για να καταλάβουμε τι λένε. Μπορούμε να καταλάβουμε το ύφος γιατί υπάρχουν κάποια pallos (=ρυθμοί) που μας δίνουν να καταλάβουμε αν είναι κάποιο βαρύ ή όχι , λόγω της μουσικής και της έκφρασης των χορευτών. Δηλαδή ώσπου να γίνει κάποιος φλαμένκος, δηλαδή να ακούει την μουσική να ντύνεται κατάλληλα, να είναι ο τρόπος ζωής του θέλει χρόνο και πολύ προσπάθεια. Είναι πολύ δύσκολο να το χορέψεις και να φτάσεις στο επίπεδο να κάνεις μια παράσταση. Γι’ αυτό έχει λίγο κόσμο στην Ελλάδα.

 

  • Τι χρειάζεται να έχει κάποιος για να ξεκινήσει;

Μαρίνα: Επιμονή. Και υπομονή. Πράγμα το οποίο από την δική μου εμπειρία δεν το έχει η μεγάλη μερίδα κόσμου. Γενικότερα, πολλοί πηγαίνουν στην Ισπανία με μεγάλες θυσίες από όλες τις χώρες του κόσμου για να κάνουν αυτό μόνο το πράγμα, πηγαίνουν δηλαδή στις σχόλες και διαθέτουν τα χρήματα τους για να μάθουν flamenco. Εδώ δεν είμαστε έτσι. Εδώ θέλουμε να κάνουμε 1-2 ώρες και να βγούμε το βράδυ και να το χορέψουμε, ή να κάνουμε 5 μήνες και να πούμε το ξέρουμε. Αυτή είναι η διαφορά.

 

  • Ποιες ήταν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι νέοι μαθητές;

Μαρίνα: H πρώτη δυσκολία είναι στο ρυθμό και στο να κατανοήσουν το μέτρημα. Στο flamenco παίζει ο ρυθμός και ο χορευτής παράγει άλλα ρυθμικά σχήματα με τα πόδια και τα χέρια του. Οπότε μπαίνουν οι “κόντρες” μέσα. Είναι αλληλεπίδραση μουσικής και σώματος.

 

  • Τι μπορεί να κερδίσει ένας χορευτής flamenco από τον χορό;

Μαρίνα: Εγώ προσωπικά το θεωρώ έκφραση συναισθημάτων. Με τον χορό ό,τι υπάρχει μέσα βγαίνει έξω. Αυτό έχω κερδίσει εγώ. Να εκφράζω οτιδήποτε έχω μέσα στην ψυχή μου και στο μυαλό μου. Από μία σκέψη μια λέξη, έναν ήχο, ένα χρώμα, μία γεύση. Οτιδήποτε.

Κώστας: Μπορώ να πω ότι με καλύπτει απόλυτα η απάντηση της Μαρίνας. Γιατί πραγματικά αυτό είναι το flamenco. Αν κατανοήσεις με τον καιρό τους ρυθμούς και κατανοήσεις λίγο την κουλτούρα γίνεται και μια καθημερινότητα για σένα. Δηλαδή ακόμα και η τροφή που καταναλώνεις αλλάζει, τα ακούσματα σου αλλάζουν πολύ, αρχίζεις και κατανοείς την μουσική που ακούς καθημερινά στο ραδιόφωνο λίγο διαφορετικά. Θα ακούσεις πράγματα που μπορείς να βάλεις ρυθμικά σύνολα πάνω τους. Το flamenco καταλήγει να είναι τρόπος ζωής, καθημερινότητα. Δεν είναι απλά ένας χορός. Μετά, όλα γίνονται λίγο flamenco. Αρχίζεις και σκέφτεσαι… πουά!

 

  • Πώς ξεκινήσατε την πορεία σας στο flamenco;

Μαρίνα: Εγώ έκανα μουσική από 4 χρονών και κλασσικό μπαλέτο. Κάποια στιγμή μεγαλώνοντας στα 13-14 ένιωθα ότι κάτι μου λείπει. Στην συνέχεια έκανα character που είναι ένα είδος παραδοσιακού μέσα στο μπαλέτο που χτυπάς λίγο τα πόδια και είδα ότι αυτό μ’ αρέσει. Αποφάσισα ότι αυτό ήταν που ήθελα να κάνω, όταν είδα μια αφίσα η οποία είχε μια χορεύτρια flamenco με τα βολάν και τις φούστες. Μου έβγαζε αυτό το πάθος και την δύναμη που μου έλειπε από το μπαλέτο. Το μπαλέτο το λατρεύω να το βλέπω άλλα είναι λίγο… γλυκανάλατο για μένα. Και είδα κάτι που μου έμοιαζε πάρα πολύ δυναμικό. Και κάνοντας το πρώτο μάθημα είδα ότι είμαι και πάρα πολύ καλή σ’ αυτό. Δηλαδή είχα ένα ταλέντο, χάρισμα, ο,τι έκανα το έκανα γρήγορα και με επιτυχία. Κι επειδή η δασκάλα με προέτρεψε, ασχολήθηκα και εξειδικεύτηκα με αυτό. Και αργότερα ακολούθησε και ο αδερφός μου, που χορεύει από 8 ετών.

 

  • Μαρίνα, το 2011 ανέβασες μία παράσταση με τίτλο “Palabras” (=λέξεις). Πες μας για αυτήν την εμπειρία.

Μαρίνα: Για μένα είναι πολύ σημαντικός ο λόγος και ο γραπτός και ο προφορικός. Κολλάω με μια λέξη. Παρ’ όλο που με την ποίηση δεν έχω σχέση, εμπνεύστηκα από κάποια κομμάτια κυρίως από ποιήματα και στίχους. Eίχα πάει στον Λευκό Πύργο και είδα αυτό που είχε γράψει ο Νικηφόρος Χούμνος ότι “Κανείς δεν μένει χωρίς πατρίδα όσο θα υπάρχει η Θεσσαλονίκη” και είπα ότι αυτό θα γίνει χορογραφία. Έτσι πήρα κάποιους στίχους οι οποίοι μιλάνε στην ψυχή μου και έκανα μια χορογραφία. Έντυσα δηλαδή τους στίχους με εικόνα, με χορό. Εμπνεύστηκα κυρίως από στίχους του Γιώργου Ζησιμόπουλου . Γενικά δεν μου αρέσει το πολύ τετριμμένο, το κλισέ, όπως έχει γίνει για παράδειγμα η Λόρκα που την έχουμε δει σε άπειρες εκτελέσεις. 

 

  • Ο χώρος του flamenco στην Ελλάδα πώς είναι;

Μαρίνα: Ο χώρος είναι δύσκολος όπως όλοι οι χώροι. Yπάρχει ανταγωνισμός, άλλες φορές υπάρχει ευγενής άμυλα και άλλες φορές όχι.

Κώστας: Πιστεύω, όμως, ότι αυτό που θέλουν όλοι σε αυτό το χώρο είναι να γεμίσουμε φλαμένκους. Θέλουμε να γίνουμε πολλοί. Εμείς είμαστε πολύ τυχεροί στην σχολή γιατί έχουμε πολλούς άντρες. Ειδικά άντρες δεν υπάρχουν στον flamenco στην Ελλάδα. Παλιότερα ήμασταν 3- 4 οι άντρες στην Ελλάδα που χόρευαν, με διαφορές στην ηλικία και στο στυλ μεταξύ μας. Τώρα, ξαφνικά, αυξανόμαστε και είναι πάρα πολύ όμορφο αυτό. Αυτήν την τάση την έφερε το hip-hop στην Ελλάδα γιατί υπήρξαν σχολές που δείχνουν τον άντρα να χορεύει. Όταν ξεκίνησα την δεκαετία του 90 φαινόταν λίγο άσχημο ένας άντρας να χορεύει.

Μαρίνα: Γιατί υπήρχε το ταμπού στην Ελλάδα ότι ο χορός είναι μόνο για τις γυναίκες.

Κώστας: Παρ’ όλα αυτά, ειδικά το flamenco, είναι πολύ αντρικός χορός.

 

  • Γενικότερα πόσο μεγάλη είναι η κοινότητα του flamenco στην Ελλάδα;

Μαρίνα: Στην Αθήνα και στην Θεσσαλονίκη είναι μεγάλη. Στην περιφέρεια είναι πολύ μικρή.

Κώστας: Γενικά ξέρουμε  ο ένας τον άλλον, δεν είναι αχανές, δεν μπορώ να σου πω ότι υπάρχει μια σχολή που δεν ξέρω ποια είναι.

 

  • Γιατί θα λέγατε ότι συμβαίνει αυτό;

Μαρίνα: Γιατί είναι πάρα πολύ δύσκολος χορός και δεν έχει διαφημιστεί αρκετά.

Κώστας: Δεν έχει διαφημιστεί το flamenco αρκετά, και ειδικά στο αντρικό κοινό. Παραδείγματος χάριν, το λάτιν το διαφημίζουν περισσότερο στους άντρες. Γενικά αν υπάρχουν πολλοί άντρες σε έναν χορό μαζεύεται κόσμος, κατά την γνώμη μου. Επίσης, όλοι βλέπουν το flamenco ως κάτι το εξωπραγματικό, γιατί πραγματικά αν δεις αν χορευτή ή μια χορεύτρια θα δεις να κουνάει χέρια, να έχει εκφράσεις, να χτυπάει τα πόδια, θα δεις πίσω τους μουσικούς να παίζουν πολύ γρήγορα, γιατί οι ταχύτητες είναι απίστευτες και σχεδόν ανθρωπίνως αδύνατες. Για να φτάσουν σε αυτό το σημείο, έχουν αφιερώσει μεγάλο κομμάτι από την ζωή τους. Όταν πάει κάποιος στην Ισπανία και το βλέπει το βλέπει σαν υπερθέαμα που δεν μπορεί να το κάνει. Δεν έχει διαφημιστεί έτσι ώστε ο κόσμος να το δει σαν καθημερινότητα.

Μαρίνα: Στην Θεσσαλονίκη είχα μόνο δυο μικρά παιδάκια και μου έκανε και μεγάλη εντύπωση που οι μαμάδες  έφεραν τα παιδιά τους. Στην Αθήνα είχα ολόκληρα τμήματα με παιδάκια 8- 10 χρονών, επί σειράν ετών.

 

  • Το 2010 άνοιξε η σχολή στην Θεσσαλονίκη. Πώς ανταποκρίθηκε το κοινό της πόλης;

Μαρίνα: Ευτυχώς καλά και χωρίς μεγάλη διαφήμιση. Βέβαια θα μπορούσαμε να έχουμε πολύ περισσότερο κόσμο άλλα αυτό θέλει και την βοήθεια από κάποιους φορείς. Γενικότερα οι φορείς δεν βοηθάνε. Αν παρακολουθήσεις μια παράσταση flamenco, το γνωρίζεις και μπορεί να σκεφτείς να το δοκιμάσεις.  Όμως εδώ δεν υπάρχει κάποιος χώρος που μπορείς να δεις flamenco. Υπήρχε ένα μπαρ ενός Ισπανού που έφερνε χορευτές αλλά έκλεισε. Στην Ισπανία υπάρχουν τα λεγόμενα tablaos, που είναι χώροι με ζωντανή μουσική flamenco, χορευτές και τραπεζάκια για φαγητό. Αυτά δεν υπάρχουν εδώ.

 

Στην σχολή συναντήσαμε και τρία μέλη της επαγγελματικής ομάδας “Hermanos” που μας μίλησαν για την δική τους εμπειρία με το flamenco. Η Φωτεινή χορεύει τα τελευταία 5 χρόνια και είναι η παλιότερη στην σχολή, η Αναστασία από την Κύπρο ασχολείται 4 χρόνια και ο Κωνσταντίνος συμπλήρωσε τα 3 χρόνια σαν χορευτής.

 

  • Πώς ξεκινήσατε να χορεύεται flamenco;

Φωτεινή: Το 2010 ήμουν στην Ισπανία για Erasmus, οπού ήρθα σε επαφή με το flamenco και μια από τις καλύτερες μου φίλες εκεί έκανε flamenco και μου κόλλησε το μικρόβιο. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα έψαξα και βρήκα αυτή τη σχολή. Δεν έκανα εκεί κάποια μαθήματα απλά στην Ισπανία το γνώρισα.

Αναστασία: Εγώ ήρθα για σπουδές εδώ, όταν έψαχνα για σπίτι, έτυχε και είδα μια αφίσα της σχολής πήρα τηλέφωνο και ξεκίνησα μαθήματα.

Κωνσταντίνος: Η δική μου αρχή είναι παρόμοια με της Φωτεινής. Μου είχε δείξει μία γνωστή μου που είχε πάει στην Ισπανία ένα βιντεάκι από ένα ταμπλάο, έψαξα στο ίντερνετ και βρήκα την σχολή.

 

  • Τί έχετε κερδίσει από το flamenco; Σε ποιούς τομείς σας έχει βοηθήσει;

Φωτεινή: Θεωρώ ότι έχω κερδίσει πειθαρχεία. Είναι πολύ δύσκολος χορός και πρέπει να είσαι πολύ συγκεντρωμένος, πρέπει να συγχρονίσεις άριστα τις κινήσεις των χεριών, των ποδιών και του κεφαλιού και πρέπει να τα σκεφτείς όλα αυτά μέσα σε δευτερόλεπτα, οπότε πρέπει να είσαι πειθαρχημένος. Εντάξει κάνουμε και τις αταξίες μας καμιά φορά αλλά πρέπει να δίνει το 100% του εαυτού σου για να μπορέσεις να το βγάλεις όλο αυτό. Γιατί πρέπει και το κοινό να καταλαβαίνει την ενέργεια σου, να μπορέσεις να του την μεταδόσεις. Γνώρισα μια καινούργια κουλτούρα και καινούργιες μουσικές.

Αναστασία: Πέρα από αυτά που είπε η Φωτεινή εμένα με βοήθησε πολύ και στην κοινωνικοποίηση μου. Όταν ήρθα εδώ με το ζόρι μιλούσα. Απέκτησα εμπειρίες και όλα αυτά με βοήθησαν πολύ.

Κωνσταντίνος: Νομίζω ότι μέσω του flamenco και ειδικά σε επαγγελματικό επίπεδο, γνωρίζεις καλύτερα τον εαυτό σου. Όταν εκτίθεσαι συνέχεια επάνω στην σκηνή, όταν έχεις να παρουσιάσεις αλλά ταυτόχρονα έχεις να ικανοποιηθείς γιατί κάνεις κάτι εσωτερικό, όταν προσπαθείς να εκφραστείς αλλά όλο αυτό προσπαθείς να το ντύσεις όμορφα για να το δεχτεί ο άλλος ως πολιτισμικό προϊόν, γνωρίζεις καλύτερα τον εαυτό σου και μπαίνεις σε μία κατάσταση που βλέπεις τα πράγματα σαν παρατηρητής. Αποκτάς γενικότερα διαφορετική οπτική για τα πράγματα

 

  • Είστε σε επαγγελματικό επίπεδο. Πώς βλέπετε το μέλλον;

Φωτεινή: Εγώ δεν φαντάζομαι τον εαυτό μου να γίνομαι δασκάλα. Θα μου άρεσε να συνεχίσω να χορεύω. Αν μπορούσαμε να κάνουμε περισσότερες παραστάσεις και να κάνουμε τον χορό πιο γνωστό στην Ελλάδα, αυτό θα με χαροποιούσε πολύ.

Αναστασία:Εγώ ακόμη θεωρώ ότι έχω να μάθω πάρα πολλά. Δεν θέλω να σκέφτομαι για το μέλλον. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποια στιγμή στην ζωή μου θέλω να ζήσω στην Ισπανία για να δω και να ζήσω την κουλτούρα.

Κωνσταντίνος: Βλέπω την φυσική ροή των πραγμάτων στον χώρο. Δηλαδή, ένας χορευτής πρώτα “κάνει όνομα”, αργότερα όταν σταματά με τις παραστάσεις, αρχίζει ως χορογράφος ή δάσκαλος. Θα ήθελα να συμβεί αυτό. Βέβαια αυτό προϋποθέτει είτε ότι θα φύγω στο εξωτερικό είτε ότι εδώ θα γίνει πιο γνωστό, ώστε να ζητάει η αγορά αυτό το προϊόν. Μακάρι να το γνωρίσει ο κόσμος, να το αγαπήσει, να ασχοληθεί και να μπορέσουμε όλοι να απορροφηθούμε εδώ και να έχει η σχολή 2000 άτομα!

 

  • Κατά την γνώμη σας τί πρέπει και τί μπορεί να γίνει ώστε να γίνει πιο γνωστό το flamenco;

Μαρίνα: Σίγουρα θέλει καλύτερη παιδεία σε σχέση με τον χορό. Σήμερα κάνεις χορό και νομίζει ο άλλος ότι χορεύεις τσιφτετέλι. Έχουμε σπάσει κάποια πόδια, έχουμε διαβάσει πάρα πολύ και έχουμε αφοσιωθεί πάνω σ’ αυτό. Είμαστε ακόμα λίγο πίσω σε αυτόν τον τομέα. Και το πρόβλημα που προκύπτει είναι ότι τα παιδιά που θέλουν να ασχοληθούν με αυτό σε επαγγελματικό επίπεδο, όπως έκανα και εγώ,  δεν μπορούν να κάνουν τα όνειρα τους πραγματικότητα. Θέλει παιδεία.

Κώστας: Εκτός της παιδείας, δεν πρέπει να κλείνουν τα θέατρα. Συγκεκριμένα, πέρυσι έκλεισαν 150 θέατρα στην Αθήνα. Και αυτό δεν βοηθάει. 

Κωνσταντίνος: Να ξεφύγει λίγο ο Έλληνας από την ευκολία που τον διέπει στο να βλέπει και να κάνει πράγματα. Επειδή το flamenco είναι κάτι δύσκολο, είναι κάτι ασυνήθιστο. Δεν μας αρέσει να ζοριζόμαστε. Προτιμούμε τα εύκολα, τα εύπεπτα, τα γρήγορα οπότε το flamenco είναι κάτι εντελώς δυσπρόσιτο.

 

Διεύθυνση σχολής: Πτολεμαίων 35& Συγγρού (3ος όροφος)

facebook page:ΣΧΟΛΗ ΧΟΡΟΥ FLAMENCO ΜΑΡΙΝΑ ΝΩΤΗ ”a compás”(thessaloniki)

 

Μαρία Μiχαλάκη για το AnadrasisRadio.net

 

Leave a Reply